Είναι μεγάλο και σημαντικό γεγονός όταν μία διήγηση, ένα γεγονός πού διαβάζουμε στην Βίβλο να επιβεβαιώνεται με την συμβολή της επιστήμης, όπως για παράδειγμα της αρχαιολογίας. Τα τελευταία διακόσια χρόνια η βιβλική αρχαιολογία μας έχει προσφέρει πολλές τέτοιες σημαντικές ανακαλύψεις σχετικά με τόπους, ιστορικά γεγονότα, πρόσωπα και πράγματα[1].
Πράγματι, οι αρχαιολόγοι εργάζονται στις τοποθεσίες των αρχαίων πόλεων και φέρνουν στο φώς πολύτιμα στοιχεία για τους ανθρώπους και τον πολιτισμό τους, πού έζησαν πολλά χρόνια πριν την έλευση του Χριστού στην γη. Οι ανακαλύψεις τους μας προσφέρουν την δυνατότητα να τοποθετήσουμε τα γεγονότα της Βίβλου στην ιστορική τους συνάφεια.
Θα αναφέρουμε μερικές τέτοιες ανακαλύψεις, πολύ συνοπτικά, που αφορούν, όχι μόνο στο θρησκευτικό αίσθημα των ανθρώπων, περασμένων εποχών, αλλά και γενικότερα στοιχεία για την ζωή, την γλώσσα, τα ήθη και τα έθιμά τους, την καθημερινότητά τους.
Σημαντική ανακάλυψη υπήρξε η στήλη της Ροζέττας[2]. Η ανακάλυψη αυτή έγινε όταν τα στρατεύματα του Ναπολέοντα εισέβαλαν στην Αίγυπτο το 1798. Παρουσιάζει το ίδιο κείμενο στα ελληνικά και τα αιγυπτιακά και μας προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τον πολιτισμό της Αρχαίας Ανατολής.
Το Έπος του Γκιλγκαμές είναι μία ακόμα ανακάλυψη[3]. Πρόκειται για μια ιστορία γραμμένη στην ακκαδική γλώσσα στις αρχές της δεύτερης χιλιετίας π.Χ., η οποία αναφέρεται σε κάποιον ηγεμόνα στην Ουρούκ, πού επέζησε μέσα σε μια κιβωτό κατά την διάρκεια ενός μεγάλου κατακλυσμού. Ασφαλώς υπάρχουν αρκετές αναλογίες με τα αναφερόμενα στο βιβλίο της Γενέσεως.
Ο Κώδικας του Χαμμουραμπί[4] αποτελεί μια πιο γνωστή στους περισσότερους ανακάλυψη. Προέρχεται από τον 18ο αιώνα π.Χ. Πρόκειται για μια μαύρη λίθινη στήλη ύψους 2,5 μέτρων, η οποία αναφέρει νόμους ανάλογους με τον μωσαϊκό νόμο.
Οι θησαυροί του Τουταγχαμών[5] είναι μία ακόμα σημαντική ανακάλυψη. Είναι θησαυροί πού βρέθηκαν στον ταφικό θάλαμο του αιγυπτίου φαραώ των μέσων του 14ου π.Χ. αιώνα. Από τα ευρήματα μας δόθηκαν πληροφορίες σχετικά με τον πολιτισμό των αιγυπτίων.
Τον ίδιο αιώνα έχουμε και τις Επιστολές της Αμάρνα[6]. Αυτές βρέθηκαν το 1887. Ήταν πήλινες πλάκες εγχάρακτες με σφηνοειδή γραφή. Περιγράφουν πληθυσμιακές ομάδες που έφθαναν στην γη Χαναάν. Επίσης, τα Όστρακα της Λαχίς[7] είναι μία ακόμη σημαντική πηγή πληροφοριών. Πρόκειται για τμήματα αγγείων του 6ου π.Χ. αιώνα, πού επάνω τους αναφέρονται γεγονότα στην Ιερουσαλήμ αμέσως μετά την πολιορκία των Βαβυλωνίων (588 – 586 π.Χ.). Τέλος, ίσως η μεγαλύτερη ανακάλυψη για την βιβλική αρχαιολογία είναι αυτή των χειρογράφων της Νεκράς Θάλασσας[8], πού έγινε τυχαία το 1947. Εκεί βρέθηκαν χειρόγραφα των βιβλίων της Βίβλου, με σπουδαιότερο αυτό του προφήτη Ησαΐα.
Από τα παραπάνω γίνεται κατανοητό πόσο σημαντικά είναι τα ευρήματα και στην συνέχεια τα πορίσματα των επιστημόνων. Καμία αντιπαράθεση δεν υπάρχει μεταξύ των πιστών και των επιστημονικών πορισμάτων, αφού συχνά η επιστήμη επικυρώνει αλήθειες γνωστές από την αρχαιότητα[9]. Και όταν ακόμα η επιστημονική έρευνα φέρνει στο φως κάτι που μοιάζει αντίθετο με τα πιστεύω μας, αυτό αποτελεί την αφορμή για περισσότερη μελέτη, έρευνα[10] και δοκιμασία της πίστης.
του αρχιμ. Ιακώβου Κανάκη
[1] Currid, John D. The Case for Biblical Archaeology: Uncovering the Historical Record of God’s Old Testament People. Phillipsburg, NJ: P&R Publishing, 2020.
Keller, Werner. Η Βίβλος ως Ιστορία. Αθήνα: Κάκτος, 1983.
Mazar, Amihai. Archaeology of the Land of the Bible: 10,000–586 B.C.E. New York: Doubleday, 1990.
Kitchen, Kenneth A. On the Reliability of the Old Testament. Grand Rapids, MI: Eerdmans, 2003.
Cline, Eric H. Biblical Archaeology: A Very Short Introduction (Oxford: Oxford University Press, 2009).
Hoffmeier, James K. The Archaeology of the Bible. Oxford: Lion Hudson, 2008.
Αγουρίδης, Σάββας Χ. Ιστορία των Χρόνων της Καινής Διαθήκης: Ελλάδα, Ρώμη, Ιουδαία — Ιστορικό και πνευματικό υπόβαθρο για τη μελέτη της Καινής Διαθήκης. Θεσσαλονίκη: Πουρναράς, 2011
Γκουτζιούδης, Μ. Καινοδιαθηκικές Μελέτες με τη Συνδρομή της Αρχαιολογίας, Θεσσαλονίκη 2012.
Καραβιδόπουλος, Ιωάννης Δ. Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη. Θεσσαλονίκη: Πουρναράς, 1998.
Μπούμης, Παναγιώτης Ι. Βιβλική Αρχαιολογία. Αθήνα: Γρηγόρη, 2005.
[2] Parkinson, Richard. The Rosetta Stone. London: British Museum Press, 2005.
Andrews, Carol. The Rosetta Stone. London: British Museum Press, 1981.
Britannica Editors. “What Does the Rosetta Stone Say?” Encyclopaedia Britannica. Britannica – Rosetta Stone
Fondation Napoléon. “The Rosetta Stone: A Journey from Alexandria to London.” Napoleon.org. Napoleon.org – The Rosetta Stone
Britannica Editors. “Discovery of the Rosetta Stone.” Encyclopaedia Britannica. Britannica – Discovery of the Rosetta Stone
[3] Heidel, Alexander. The Gilgamesh Epic and Old Testament Parallels. Chicago: University of Chicago Press, 1949.
De Villiers, Gerda. “The Epic of Gilgamesh and the Old Testament: Parallels beyond the Deluge.” Old Testament Essays 19, no. 1, 2006.
Finkelstein, Israel, and Neil Asher Silberman. The Bible Unearthed: Archaeology’s New Vision of Ancient Israel and the Origin of Its Sacred Texts. New York: Free Press, 2001.
Keller, Werner. Η Βίβλος ως Ιστορία. Αθήνα: Κάκτος, 1983.
Μπούμης, Παναγιώτης Ι. Βιβλική Αρχαιολογία. Αθήνα: Γρηγόρη, 2005.
[4]Driver, G. R., and John C. Miles. The Babylonian Laws. Oxford: Clarendon Press, 1952.
Roth, Martha T. Law Collections from Mesopotamia and Asia Minor. 2nd ed. Atlanta: Scholars Press, 1997.
Keller, Werner. Η Βίβλος ως Ιστορία. Αθήνα: Κάκτος, 1983.
Hoffmeier, James K. The Archaeology of the Bible. Oxford: Lion Hudson, 2008.
Kitchen, Kenneth A. On the Reliability of the Old Testament. Grand Rapids, MI: Eerdmans, 2003.
Mazar, Amihai. Archaeology of the Land of the Bible: 10,000–586 B.C.E. New York: Doubleday, 1990.
[5] Reeves, Nicholas. The Complete Tutankhamun: The King, the Tomb, the Royal Treasure. London: Thames & Hudson, 1990.
Carter, Howard, and A. C. Mace. The Tomb of Tut-Ankh-Amen. 3 vols. London: Cassell, 1923–1933.
Wilkinson, Toby. The Rise and Fall of Ancient Egypt. New York: Random House, 2010.
Mazar, Amihai. Archaeology of the Land of the Bible: 10,000–586 B.C.E. New York: Doubleday, 1990.
[6] Moran, William L. The Amarna Letters. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1992.
Redford, Donald B. Egypt, Canaan, and Israel in Ancient Times. Princeton: Princeton University Press, 1992.
Liverani, Mario. International Relations in the Ancient Near East, 1600–1100 BC. New York: Palgrave Macmillan, 2001.
[7] Aḥituv, Shmuel. Echoes from the Past: Hebrew and Cognate Inscriptions from the Biblical Period. Jerusalem: Carta, 2008.
Rainey, Anson F. “Watching for the Signal Fires of Lachish.” Palestine Exploration Quarterly 119, 1987.
Τorczyner, Harry. Lachish I: The Lachish Letters. London: Oxford University Press, 1938.
[8] VanderKam, James C. The Dead Sea Scrolls Today. 2nd ed. Grand Rapids, MI: Eerdmans, 2010.
Schiffman, Lawrence H. Reclaiming the Dead Sea Scrolls. Philadelphia: Jewish Publication Society, 1994.
Vermes, Geza. The Complete Dead Sea Scrolls in English. London: Penguin, 2004.
Tov, Emanuel. Textual Criticism of the Hebrew Bible. 3rd ed. Minneapolis: Fortress Press, 2012.
[9] Keller, Werner. Η Βίβλος ως Ιστορία. Αθήνα: Κάκτος, 1983.
Kitchen, Kenneth A. On the Reliability of the Old Testament. Grand Rapids, MI: Eerdmans, 2003.
[10] Hoffmeier, James K. The Archaeology of the Bible. Oxford: Lion Hudson, 2008.
